خلاصه نویسی ،خلاصه برداری
خلاصه نویسی
اهمیت خلاصه نویسی(خلاصه برداری) :گاه پیش آمده که مطلب یا کتابی را بخوانید و مطالب آن را به خوبی درک کنید، اما پس از چند روز احساس کنید که بیشتر مطالب آن را فراموش کرده اید و فقط تصویری کلی از آن در حافظه شما باقی مانده است.
- آیا دلیل آن را میدانید؟
- به نظر شما بهترین راه حل برای جلوگیری از فراموشی مطالب چیست؟
- چه راهکاری برای بهبود عملکرد حافظه بلد هستید؟
چگونه مطالب را فراموش میکنیم؟
ببینید مطالبی را که مطالعه می کنید برای اینکه قابل بازخوانی بشوند، باید ابتدا در حافظهی بلندمدت شما ثبت شوند. اکثر روان شناسان معتقدند مدت کمی بعد از یادگیری و حداکثر تا ۶ ساعت بعد از یادگیری، فراموشی با شیبی تند آغاز می شود به طوری که بعد از گذشت ۲۴ ساعت، حدود ۸۰٪ دانسته های جدید فراموش می گردند. به همین علت است که مشاوران کنکور، مرور با فاصله ی کم بعد از خواندن و هم چنین مرور ۲۴ ساعت بعد از مطالعه را بسیار مهم و ضروری می دانند.
در ابتدا روند فراموشی کند است و این به خاطر آن است که مغز هنوز در حال مرتب کردن مطالبی است که فرا گرفته است ولی پس از مدتی کوتاه، روند فراموشی شدت میگیرد به طوری که
بعد از مدت یک روز، مغز، قادر است فقط حدود ۲۰٪ مطالبی را که یاد گرفته است به خاطر بیاورد
چگونه می توانیم جلوی این اتفاق بد (فراموشی) را بگیریم؟
دو روش برای بهبود یادآوری و جلوگیری از فراموشی وجود دارد،
- روش اول یادگیری تفهیمی
- روش دوم خلاصه برداری
که به طور مفصل به این دو مطلب خواهیم پرداخت
1_یادگیری تفهیمی
روش اول بیان می کند که شما برای این که بتوانید مطالب را به یاد بیاورید و بتوانید مطالب را بازیابی کنید، باید ابتدا بسته های اطلاعات را به درون حافظهی بلندمدت فرستاده باشید. این پرتاب بسته های اطلاعات به انرژی نیاز دارد که این انرژی را کیفیت مطالعه ی شما، میزان توجه و علاقه ی شما به موضوع مورد مطالعه و تکرار مباحث تأمین می کنند.
برای ایجاد علاقه در درس خواندن ، از این زاویه ببینید
مبحثی را که الآن مطالعه می کنم
در نتیجه ی کنکور من تأثير مسقیم می گذارد.
پس نتیجه گیری اول این است که
برای این که مطالب را بتوانید مرور کنید و مجبور به بازخوانی نشوید
باید آنها به خوبی در حافظه ی شما ثبت شده باشند.
نکات مهم در یاد گیری تفهیمی
- اگر مطالب را به این امید که بعدا و در زمانهای مرور آن را به طور کامل می خوانیم، ناقص رها کردید، این را بدانید که حین مرور، مطالب را به یاد نخواهید آورد.
- هنگام مطالعه توجه خود را به موضوعات معطوف کنید و به چیزهای دیگر فکر نکنید.
- این را بدانید که در کنکور از هر درسی که متنفر باشید ، سؤال مطرح می شود
- این را بدانید که در کنکور از هر درسی که علاقه داشته باشید ، هم سؤال مطرح می شود
- شما باید دروس را به طور کامل یاد بگیرید درس خواندن سلیقه ای ممنوع
- از یادگیری هیچ مبحثی شانه خالی نکنید!
- یادگیری تفهیمی یعنی مطالعهی عمیق و فهم مطالب به طور کامل.
2_خلاصه برداری
یکی از مهمترین کارهایی که یادگیری شما را کامل می کند، خلاصه نویسی و داشتن کلاسور خلاصه برداری است. مخصوصا زمانی که این خلاصه ها به زبان خودتان و با استفاده از ذهن خودتان و متشکل از طرحهای شبکه ای باشد. قبل از نوشتن خلاصه ها، خلاصه ی هر مطلب را ابتدا در ذهن خود مرور کنید، سپس شروع به نوشتن نمایید. سعی کنید در زمان نوشتن خلاصه ها به کتاب درسی مراجعه نکنید و تنها از ذهن خود یاری بگیرید. اما بعد از نوشتن هر خلاصه حتما درستی آن را با منابع درسی خود کنترل نمایید.صرفه جویی در زمان، برخلاف نظر سایرین هر چند که در شروع کار این گونه به نظر نمی رسد اما در ادامه کار به خصوص در دوران نزدیک به کنکور، چندین برابر زمان صرف شده در شروع تهیه ی کلاسور، صرفه جویی زمان خواهیم داشت.
خلاصه برداری فواید بسیاری دارد که در ادامه به آن می پردازیم.
تهیه ی طرح شبکه ای
مهم ترین مرحله در خلاصه نویسی، تهیه ی طرح شبکه ای است. منظور از طرح شبکه ای، نموداری است که در آن با نوشتن عنوان اصلی، ترسیم شاخه های اصلی و فرعی مطالب و فقط از کلمات کلیدی استفاده می کنیم. ضمن آن که اگر مطالب دارای ترتیب و شماره باشند، این ترتیب و شماره ها را نیز در نظر می گیریم. طرح های شبکه ای شما می توانند به صورت سازمانی، درختی، شعاعی و… باشند.
مروری بر دیگر مزایای خلاصه نویسی:
- مرور سریع و با برنامه به وسیله ی کلاسور خلاصه برداری.
- درک بهتر و مفهومی مطالب با ترسیم طرح های شبکه ای
- به خاطر سپردن مطالب و دسته بندی آنها با ترسیم طرحهای شبکه ای
- استفاده بهینه از زمانهای مرده به دلیل قابل حمل بودن کلاسور خلاصه برداری
- افزایش قدرت یادگیری و تثبیت مطالب یادگرفته شده.
- بالا رفتن تمرکز در هنگام ترسیم طرح های شبکه ای
- دسته بندی و افزایش قدرت تجزیه و تحلیل تستها
- گرداوری تستهای مهم تر و پرتکرار با کمک گنجینه نکات کلاسور خلاصه برداری.
- افزایش قدرت پاسخدهی کتبی به جای یادآوری شفاهی با نوشتن خلاصه ها و طرح های شبکه ای
- فهم سریع و کشف نکات پنهان تستها با کسب توانایی
- در تشخیص نکات اصلی و فرعی هنگام ترسیم طرح های شبکه ای
- کشف اشتباهات رایج با استفاده از قسمت تحلیل آزمون در کلاسور خلاصه برداری
- فراموش نکنید که این روش تنها برای جمع بندی و جلوگیری از فراموشی مطالب یاد گرفته شده می باشد
- خلاصه نویسی در کلاسور جانشین یادگیری شما نمی شود
- به بهانهی داشتن کلاسور خلاصه برداری، به روشهای ارائه شده توسط اساتیدتان کم توجهی کنید.
این مطلب ادامه دارد…
چگونه خلاصه نویسی کنیم
برای خلاصه نویسی دوتا کلاسور خالی یا دوتا پوشه ی پلاستیکی دکمه دار در سایز A4 تهیه کنید. یکی برای دروس عمومی و یکی برای دروس اختصاصی که بتوانید برگه های خلاصه ی خود را داخل آنها قرار دهید. همچنین می توانید دو کلاسور حاوی حدود صد برگ کاغذ سفید انتخاب کنید و سپس صفحات کلاسور را به ترتیب «ارزش دروس» قسمت بندی کنید. این نکته ی مهم است که برای تمامی دروس صفحاتی را در نظر بگیرید و از کنار هیچ درسی بی توجه نگذرید،
در ضمن صفحات هر درس را با برگه های مقوایی از درس دیگر جدا کنید. این برگه های مقوایی نه تنها نقش جداکننده دروس را به عهده دارند بلکه شما فهرست و منابع مربوط به هر درس را روی آنها مینویسید. ثبت خلاصه ها روی کاغذ یک دست و مرتب و سپس حفظ و نگهداری برگه های خلاصه تهیه شده، ضروری است. فراموش نکنید که خلاصه نویسی باید توسط خود شما انجام گیرد.
بهترین زمان برای خلاصه برداری
نکته: شما باید بعد از یاد گرفتن و فهم یک مطلب درسی، با خلاصه کردن مطالب به گونه ای که تمام نکات مهم و اصلی را در بر بگیرد به خلاصه برداری و نظم دادن مطالب درسی بپردازید. بهترین زمان برای تهیه ی خلاصه ها، هنگام مطالعه ی درس و در زمان یادگیری است، اما در شروع کار که شما هنوز تبحر لازم برای خلاصه برداری را ندارید بهتر است در زمان مطالعه به یادداشت برداری بپردازید و پس از مطالعه با کمک یادداشتهایتان خلاصه نویسی کنید. خلاصه ی مطالب باید شامل تمام نکات ارزشمند، عبارات مهم و کلمات کلیدی باشد. منظور از کلمات کلیدی، کلماتی است که بیشترین مطلب را از جمله به ذهن انتقال می دهد. همچنین می توانید در خلاصه ی خود به ذکر مثال و تست های مادر و الگو بپردازید.
رعایت موارد زیر می تواند به شما در خلاصه برداری کمک قابل توجهی بنماید:
- در پایان مطالعه ی هر قسمت، بهتر است مطالبی را به صورت شبکه ای یا نموداری با خودکار آبی در خلاصه ی خود ثبت کنید.
- در کنار مطالب اصلی تر (فرار) یک علامت ستاره بزنید تا جلوه ی بیشتری داشته باشند.
- بعد از پایان ثبت خلاصه ها، قسمتی با عنوان «گنجینه ی نکات» در نظر بگیرید که در آن مثال های جالب، تستهای مادر و نکات مهم را یادداشت کنید
- بعد از اتمام ثبت خلاصه ی هر مطلب، روی جلد جداکننده (جلد مقوایی فهرست) ، فهرستی از مطالب موجود در کلاسور را به ترتیب و با اسم کتب یا جزواتی که منبع این خلاصه بوده اند تهیه کنید.
- در خلاصه نویسی هرچه مطالب و نکته های کلیدی و مهم را خلاصه تر بنویسیم، بهتر است.
- روی هر برگهی مقداری فضای سفید در نظر بگیرید اگر خواستید نکته ای به آن اضافه کنید، جا داشته باشید.
- قسمت انتهایی هر کدام از دو کلاسور خلاصه برداری را به بخشی با عنوان تحلیل آزمون اختصاص دهید.
- تحلیل آزمون،در این قسمت شما باید نکات مهم یاد گرفته شده از تست های نکته دار را ثبت کنید.
- این تحلیل ها سبب شناسایی و دسته بندی اشکالات می گردد.
- نکته ی دیگر در قسمت تحلیل آزمون، شناسایی نکات کلیدی تستهای پرتکرار و نکته دار می باشد.
- شما باید در صورت برخورد با چنین مواردی در هر زمان (چه مطالعه و یادگیری – چه آزمون) با انتقال آنها به قسمت گنجینه نکات مربوطه در کلاسور، خلاصه نویسی خود را کامل تر نمایید.
- نکته ی آخر اینکه هر چه خلاصه های شما منظم تر و خواناتر باشند برای شما جذاب تر و مؤثرتر خواهند بود.
سخن پایانی
در نهایت همه ی داوطلبان عزیز توجه داشته باشند زمانی را که شما صرف خلاصه برداری و تنظیم درس می کنید هدر نداده اید، بلکه این زمان را صرف یکی از مهم ترین، واجب ترین و بهترین کارهای ثمربخش در کنکور نموده اید و در عین حال با انجام این کار به صرفه جویی زمان نیز پرداخته اید.
فعالیت مهم
همین الان که مقاله به پایان رسیده است، یک کاغذ کوچک مقابل خود بگذارید و سعی کنید روش هایی را که در مقاله ذکر شد، بنویسید و درباره ی آنها توضیح دهید. در یادآوری مطالب گفته شده در این مقاله چقدر موفق بوده اید؟
با احترام میلاد ملاکیان
دیدگاهتان را بنویسید